WSTĘP
Symbol tak zwanych "Rąk Boga", niekiedy określany również Krzyżem Słowiańskim czy też Prasłowiańskim, znany jest każdemu, kto otarł się o symbolikę używaną przez rodzimowierców słowiańskich (zwanych również słowianowiercami). Przyjęty przez dwa związki wyznaniowe deklarujące się jako słowianowiercze - Rodzimy Kościół Polski i Zachodniosłowiański Związek Wyznaniowy "Słowiańska Wiara", jest używany zarówno przez zrzeszonych, jak i niezrzeszonych rodzimowierców słowiańskich. Mimo to, jego użycie niekiedy budzi kontrowersje wśród samych wyznawców wiary rodzimej Słowian, dlatego spróbujmy odpowiedzieć na pytanie: skąd właściwie ów symbol pochodzi i dlaczego nazywany jest "Rękami Boga", odwołując się tym samym do monoteistycznej koncepcji bóstwa, skoro funkcjonuje w tradycji religijnej o charakterze politeistycznym? Jak powinna wyglądać jego poprawna interpretacja?
Najstarsze znane nam wyobrażenie tzw. "Rąk Boga", będące zresztą pierwowzorem najpowszechniej używanego dziś wariantu, znamy z popielnicy odnalezionej w grobie nr 30 na cmentarzysku kultury przeworskiej z przełomu III i IV wieku w Białej pod Łodzią. Pojawił się on na niej w dwóch formach - "czystej", tzn. jako równoramienny krzyż o ramionach zakończonych pięciopalczastymi dłońmi, określanymi też niekiedy w literaturze fachowej jako grabie. Na tym samym naczyniu wyryte były również inne symbole i wizerunki, m.in. postaci stojących na koniach. Znaczące dla jego interpretacji było spostrzeżenie, że "grabie" kończące ramiona krzyża wyglądają identycznie jak dłonie owych postaci, które z kolei identyfikowane są jako wyobrażenia zmarłych przodków1.
![]() |
| Ilustracja 1: Popielnica z Białej k. Łodzi |
